Enstitümüz öğretim üyesi Doç. Dr. Muhammed Fevzi ESEN, BM Delegasyonu Bünyesinde COP31 İklim Zirvesi’ne Katıldı

Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü Sağlık Bilişimi Sistemleri Ana Bilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Muhammed Fevzi ESEN, Birleşmiş Milletler (BM) tarafından delegasyon olarak akredite edilerek Antalya’da düzenlenen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’na (COP31) katılım sağlamıştır. 194 ülkeden 34.809 ülke temsilcisi ve sivil toplum kuruluşları dâhil toplam 92.934 kişinin kayıt yaptırdığı zirvenin ilk haftasına ilişkin resmi müzakere sonuçları, küresel iklim krizinin halk sağlığı, sağlık sistemleri ve sağlık bilişimi üzerindeki kritik yansımalarını ortaya koymaktadır.
Küresel Sıcaklık Artışı Halk Sağlığı Risklerini Derinleştiriyor
Zirvenin ilk haftasında Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından kayıtlara geçirilen verilere göre, 2026 yılının ilk dokuz ayında küresel ortalama sıcaklık sanayi öncesi dönemin üzerine çıkmış ve buzullardaki erime hızı yıllık 390 gigatona ulaşmıştır. Mevcut iklim taahhütlerinin küresel ısınmayı 1,5 derece sınırında tutmak için yetersiz kalması; aşırı sıcak hava dalgaları, vektör kaynaklı salgın hastalıklar, gıda ve su güvencesizliği ile hava kirliliğine bağlı solunum ve kalp-damar hastalıkları riskini doğrudan artırmaktadır.
Sağlık Sistemlerinin Dayanıklılığı İçin Finansman ve Uyum Açığı
COP31’in ilk hafta müzakerelerinde öne çıkan "iklim finansmanı ve uyum açığı", kırılgan toplumların sağlık hizmetlerine erişimini ve sağlık altyapılarının afetlere karşı direncini doğrudan etkilemektedir:
• Kayıp ve Zarar Fonu: İklim felaketlerinden etkilenen 119 gelişmekte olan ülkenin 1,9 milyar dolarlık (176 proje) acil yardım talebine karşılık fonda yalnızca 342 milyon dolar kaynak ayrılabilmiştir.
• Uyum Finansmanı ve Altyapı: 83 gelişmekte olan ülke Ulusal Uyum Planını tamamlamış olmasına rağmen finansman gecikmeleri planların sahada uygulanmasını engellemektedir. Yıllık uyum finansmanının 2035’e kadar 120 milyar dolara çıkarılması dahi ülkelerin gerçek ihtiyacının yalnızca %29’unu karşılayabilmektedir; bu durum, iklim kaynaklı afetlere karşı sağlık tesislerinin güçlendirilmesini ve koruyucu sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliğini kısıtlamaktadır.
Sağlık Bilişimi, Erken Uyarı Sistemleri ve Yapay Zekanın Rolü
Zirve gündeminde dijital teknolojilerin ve veri analitiğinin iklim eylemindeki belirleyici konumuna geniş yer ayrılmıştır. İklim felaketlerinin sıklığı artarken birçok savunmasız bölgede hâlâ erken uyarı sistemlerinin bulunmadığı resmi kayıtlara geçirilmiş; aşırı hava olayları ve iklim kaynaklı salgın hastalıkların önceden tespit edilmesinde erken uyarı sistemleri ile yapay zekâ destekli veri analitiğinin gelişmekte olan ülkelere adil biçimde ulaştırılması temel öncelikler arasında yer almıştır. Ayrıca, 2027-2031 İklim Güçlendirme Eylemi planı kapsamında iklim dezenformasyonuyla mücadele ve bilim insanlarının korunması başlığı, halk sağlığını tehdit eden bilgi kirliliğinin önlenmesi ve kanıta dayalı sağlık politikalarının geliştirilmesi açısından öne çıkmaktadır.


